Ustawa o fundacji rodzinnej reguluje również kwestię zakończenia funkcjonowania fundacji rodzinnej. W tym artykule przedstawione zostaną informacje na temat rozwiązania fundacji rodzinnej i kwestii formalnych z tym związanych. W kolejny artykule omówione zostanie zagadnienie likwidacji fundacji rodzinnej.
Fundacja rodzinna w organizacji – czy możliwe jest jej rozwiązanie?
Zgodnie z przepisami ustawy o fundacji rodzinnej fundacja rodzinna w organizacji ulega rozwiązaniu w przypadku gdy:
- fundacja rodzinna nie została zgłoszona do rejestru fundacji rodzinnych w terminie sześciu miesięcy od dnia sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu, albo
- w przypadku gdy postanowienie sądu rejestrowego odmawiające zarejestrowania stało się prawomocne.
W przypadku rozwiązania fundacji rodzinnej w organizacji, zarząd albo likwidator niezwłocznie usuwa dane osobowe przetwarzane przez fundację rodzinną w organizacji.
Rozwiązanie fundacji rodzinnej – przesłanki formalne
Zarejestrowana fundacja rodzinna ulega rozwiązaniu, w przypadku gdy:
- Zaszły okoliczności wskazane w statucie (np. upłynął okres, na jaki fundacja rodzinna została powołana, zrealizowany został cel fundacji rodzinnej, brak jest możliwości dalszej realizacji celu fundacji rodzinnej lub jego realizacja wiąże się z nadmiernymi trudnościami, a usunięcie przeszkód nie może nastąpić bez konieczności poniesienia niewspółmiernie wysokich kosztów) – rozwiązanie fundacji rodzinnej następuje na podstawie uchwały zarządu. W tym przypadku sąd rejestrowy orzeka o rozwiązaniu fundacji rodzinnej na wniosek beneficjenta albo z urzędu po przeprowadzeniu rozprawy.
- Fundacja jest zarządzana w sposób oczywiście sprzeczny z jej celem lub interesami beneficjentów. W tym przypadku sąd rejestrowy orzeka o rozwiązaniu fundacji rodzinnej na wniosek beneficjenta albo z urzędu po przeprowadzeniu rozprawy.
- Wystąpiły inne ważne powody w związku z którymi kontynuowanie działalności fundacji rodzinnej jest niecelowe – rozwiązanie fundacji rodzinnej następuje na podstawie jednomyślnej uchwały zgromadzenia beneficjentów. W tym przypadku sąd rejestrowy orzeka o rozwiązaniu fundacji rodzinnej na wniosek beneficjenta albo z urzędu po przeprowadzeniu rozprawy.
- Zakończone zostało postępowanie upadłościowe fundacji rodzinnej prowadzącej działalność gospodarczą,
- Zaszły okoliczności o których mowa w art. 105 ustawy o fundacji rodzinnej, tj. zaistniały przesłanki rozwiązania fundacji rodzinnej bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego.
Przesłanki rozwiązania fundacji rodzinnej bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego
Sąd rejestrowy wszczyna z urzędu postępowanie o rozwiązanie fundacji rodzinnej wpisanej do rejestru fundacji rodzinnych bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, w przypadku gdy:
- oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości albo umarzając postępowanie upadłościowe fundacji rodzinnej wykonującej działalność gospodarczą, sąd upadłościowy stwierdzi, że zgromadzony w sprawie materiał daje podstawę do jej rozwiązania bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego,
- oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości albo umorzono postępowanie upadłościowe fundacji rodzinnej wykonującej działalność gospodarczą z tego powodu, że jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania,
- wydano postanowienie o odstąpieniu od postępowania przymuszającego albo jego umorzeniu,
- mimo wezwania sądu rejestrowego nie złożono rocznych sprawozdań finansowych za dwa kolejne lata obrotowe,
- mimo dwukrotnego wezwania sądu rejestrowego nie zostały złożone wniosek o wpis do rejestru fundacji rodzinnych lub dokumenty, których złożenie jest obowiązkowe,
- nie został wniesiony fundusz założycielski w terminie dwóch lat od wpisania do rejestru fundacji rodzinnych – w przypadku ustanowienia fundacji rodzinnej w testamencie.
W toku postępowania o rozwiązanie fundacji rodzinnej bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego sąd rejestrowy bada, czy fundacja rodzinna posiada zbywalny majątek i czy faktycznie prowadzi działalność.
Kiedy następuje formalnie rozwiązanie fundacji rodzinnej?
Rozwiązanie fundacji rodzinnej następuje po przeprowadzeniu likwidacji, z chwilą wykreślenia fundacji rodzinnej z rejestru fundacji rodzinnych.
W przypadku ustalenia przez sąd rejestrowy w postępowaniu o rozwiązanie fundacji rodzinnej bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, że fundacja rodzinna nie posiada zbywalnego majątku i faktycznie nie prowadzi działalności, albo że w terminie dwóch lat od wpisania do rejestru fundacji rodzinnych nie został wniesiony fundusz założycielski, sąd rejestrowy orzeka o rozwiązaniu fundacji rodzinnej bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego i zarządza jej wykreślenie z rejestru fundacji rodzinnych. O rozwiązaniu fundacji rodzinnej bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego i wykreśleniu z rejestru fundacji rodzinnych sąd rejestrowy ogłasza w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.
Rozwiązanie fundacji rodzinnej za życia fundatora – podział mienia
W braku odmiennych postanowień statutu fundacji rodzinnej – jeżeli fundacja rodzinna jest rozwiązywana za życia fundatora, fundator jest wyłącznie uprawnionym do otrzymania mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej. Statut może natomiast wskazywać odmienne ustalenia w tym zakresie, np. określać beneficjentów uprawnionych do mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej.
Rozwiązanie fundacji rodzinnej za życia fundatora – podział mienia w przypadku, gdy fundacja ma kilku fundatorów
W przypadku gdy fundacja rodzinna ma więcej niż jednego fundatora i gry brak jest postanowień statutu fundacji rodzinnej odmienne regulujących tą kwestię – podział mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej jest dokonywany proporcjonalnie do wartości mienia wniesionego przez fundatora, jego małżonka, zstępnych, wstępnych lub rodzeństwo, w stosunku do wartości mienia wniesionego przez wszystkich fundatorów, ich małżonków, zstępnych, wstępnych lub rodzeństwo.
W przypadku gdy do fundacji rodzinnej mienie wniósł wspólny zstępny, wstępny lub wniosło je rodzeństwo więcej niż jednego fundatora, mienie uważa się za wniesione przez wszystkich tych fundatorów w równych częściach, chyba że statut stanowi inaczej.
Rozwiązanie fundacji rodzinnej po śmierci fundatora – podział mienia
W przypadku śmierci fundatora i braku beneficjenta uprawnionego do otrzymania mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej – mienie fundacji rodzinnej przypada spadkobiercom fundatora.
Wszczęcie postępowania o rozwiązanie fundacji rodzinnej bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego
Jeśli zaistnieją przesłanki przemawiające za rozwiązaniem fundacji rodzinnej bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego:
- Sąd rejestrowy zawiadamia fundację rodzinną o wszczęciu postępowania o rozwiązanie fundacji rodzinnej bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego.
- W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania o rozwiązanie fundacji rodzinnej sąd wzywa fundację rodzinną do wskazania w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania że faktycznie prowadzi ona działalność i że posiada majątek, ze wskazaniem jego składników lub do wykazania, że został wniesiony fundusz założycielski.
- Sąd rejestrowy ogłasza o wszczęciu postępowania o rozwiązanie fundacji rodzinnej bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego. W przypadku braku organu uprawnionego do reprezentacji lub aktualnego adresu fundacji rodzinnej ogłoszenie zastępuje zawiadomienie o wszczęciu postępowania.
Ogłoszenie o wszczęciu postępowania o rozwiązanie fundacji rodzinnej bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego zostaje zamieszczone w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (sąd rejestrowy może zarządzić zamieszczenie ogłoszenia także w dzienniku lub czasopiśmie oraz podać je do publicznej wiadomości w inny sposób, jaki uzna za odpowiedni) i zawiera:
- nazwę sądu rejestrowego prowadzącego postępowanie, nazwę fundacji rodzinnej, numer w rejestrze fundacji rodzinnych, ostatni ujawniony w rejestrze fundacji rodzinnych adres i siedzibę oraz informację o celu prowadzonego postępowania,
- wezwanie skierowane do wszystkich osób, których uzasadniony interes mógłby sprzeciwiać się rozwiązaniu fundacji rodzinnej bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego i jej wykreśleniu z rejestru fundacji rodzinnych, do zgłaszania okoliczności przemawiających przeciwko takiemu rozwiązaniu w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia,
- pouczenie, że w przypadku stwierdzenia, że fundacja rodzinna nie posiada zbywalnego majątku i faktycznie nie prowadzi działalności, sąd rejestrowy może orzec o jej rozwiązaniu bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego i zarządzić jej wykreślenie z rejestru fundacji rodzinnych.
Istnienie niezaspokojonych zobowiązań ciążących na fundacji rodzinnej lub nieściągalnych wierzytelności nie wyłącza możliwości orzeczenia o jej rozwiązaniu bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego.
Obowiązki informacyjne wobec sądu w toku postępowania o rozwiązanie fundacji rodzinnej bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego
W toku postępowania o rozwiązanie fundacji rodzinnej bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego sąd rejestrowy może zwrócić się o udzielenie informacji niezbędnych do ustalenia, czy fundacja rodzinna posiada zbywalny majątek i czy faktycznie prowadzi działalność, do organów podatkowych, organów prowadzących rejestry i ewidencje publiczne lub innych organów administracji publicznej oraz do organizacji społecznych.
Umorzenie postępowania sądu rejestrowego o rozwiązaniu fundacji rodzinnej bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego
Nie każde wszczęte postępowanie o rozwiązaniu fundacji rodzinnej bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego musi zakończyć się orzeczeniem sądu o rozwiązaniu fundacji rodzinnej. Sąd rejestrowy umorzy to postępowanie jeśli ustali, że:
- fundacja rodzinna posiada zbywalny majątek lub faktycznie prowadzi działalność lub
- został wniesiony fundusz założycielski fundacji rodzinnej ustanowionej w testamencie, lub
- zachodzą inne istotne okoliczności przemawiające przeciwko jej rozwiązaniu bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, w tym w szczególności uzasadnione interesem wierzyciela.
Rozwiązanie fundacji rodzinnej wykonującej działalność gospodarczą w przypadku upadłości
W przypadku upadłości fundacji rodzinnej wykonującej działalność gospodarczą jej rozwiązanie następuje po zakończeniu postępowania upadłościowego, z chwilą wykreślenia z rejestru fundacji rodzinnych. Wniosek o wykreślenie z rejestru fundacji rodzinnych składa syndyk.
Fundacja rodzinna nie ulega rozwiązaniu w przypadku, gdy:
- postępowanie upadłościowe zostało zakończone w wyniku zaspokojenia wszystkich wierzycieli w całości albo,
- postępowanie upadłościowe zostało zakończone w wyniku zatwierdzenia układu albo,
- postępowanie upadłościowe zostało uchylone albo umorzone.
Planujesz utworzenie fundacji rodzinnej? A może masz pytania dotyczące rozwiązania fundacji rodzinnej? Pomożemy Ci!
Jeśli planujesz założenie fundacji rodzinnej w Polsce, chciałbyś ustrukturyzować swój biznes i zastanawiasz się, czy fundacja rodzinna jest dla Ciebie dobrym rozwiązaniem a może masz pytania o możliwość i sposoby zakończenia bytu prawnego fundacji rodzinnej – skontaktuj się z nami.
Odpowiemy na wszystkie pytania, pomożemy zdecydować, czy fundacja rodzinna jest rozwiązaniem dla Ciebie, a w razie potrzeby przeprowadzimy proces tworzenia fundacji rodzinnej lub dalsze działania strukturyzujące. Udzielimy również pomocy i wsparcia w ramach postępowania o uchylenie uchwały organu fundacji rodzinnej.
Nasz zespół posiada wieloletnie doświadczenie w budowaniu struktur prawnych w biznesie z wykorzystaniem zarówno polskich, jak i zagranicznych instrumentów. Od lat zajmujemy się również tematyką fundacji rodzinnych w krajach Europy Zachodniej. Skorzystanie z naszej pomocy w kwestii polskiej fundacji rodzinnej to najlepszy wybór.
O autorach
