Mienie fundacji rodzinnej

Zgodnie z przepisami dotyczącymi polskiej fundacji rodzinnej, fundacja jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia majątku, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Mienie fundacji rodzinnej jest więc kluczowym zagadnieniem.

W tym artykule przybliżone zostaną informacje na temat mienia fundacji rodzinnej i funduszu założycielskiego.

Fundusz założycielski fundacji rodzinnej

Zgodnie z przepisami ustawy, fundacja rodzinna ma swój fundusz założycielski. Nie może być on niższy niż 100.000 złotych. Jego wartość jest określona w statucie. Mienie na pokrycie funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej wnosi do fundacji fundator.

Co ważne, jeśli ustawa nie stanowi inaczej, fundacja rodzinna nie może zwrócić fundatorowi mienia, które fundator wniósł na pokrycie funduszu założycielskiego (ani w całości ani w części).

Wniesienie mienia do fundacji rodzinnej na etapie jej funkcjonowania

Mienie do fundacji można wnieść:

• na etapie jej tworzenia, wpłacając mienie na pokrycie funduszu założycielskiego,
• na etapie funkcjonowania fundacji rodzinnej. 

Wnieść mienie na etapie funkcjonowania fundacji rodzinnej mogą tego dokonywać dowolne podmioty, czy to fundator, czy inne osoby – także z nim niepowiązane, w tym osoby prawne. 

Prawo przewiduje, że majątek do istniejącej fundacji można wnieść w drodze darowizny czy spadku (fundacja rodzinna może więc otrzymać spadek). 

Co można wnieść do fundacji rodzinnej

Ustawa o fundacjach rodzinnych jest niespójna terminologicznie i zamiennie używa pojęcia mienia i majątku fundacji rodzinnej. Wydaje się zasadne, aby na potrzeby analizowanego tematu, uznać jako odpowiednią definicję mienia wskazaną w kodeksie cywilnym, zgodnie z którą mienie to własność oraz inne prawa majątkowe. 

Oprócz środków pieniężnych, prawami majątkowymi (mieniem), które mogą formalnie zostać wniesione do fundacji rodzinnej są:

• prawa rzeczowe – własność nieruchomości (tj. nieruchomości lokalowe, budynkowe, gruntowe), własność rzeczy ruchomych (np. samochód, sprzęt elektroniczny, biżuteria, dzieła sztuki), użytkowanie wieczyste,
• prawa udziałowe w spółkach prawa handlowego (akcje, udziały, prawa wspólnika w spółce osobowej),
• prawa uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania (np. certyfikaty inwestycyjne),
• papiery wartościowe (np. akcje, obligacje, weksle, czeki),
• wierzytelności (np. roszczenia majątkowe, pożyczki, należności pieniężne),
• gospodarstwo rolne,
• przedsiębiorstwo.

Mieniem wnoszonym do fundacji rodzinnej nie mogą być natomiast prawa osobiste o charakterze niemajątkowym czy prawa niezbywalne (np. użytkowanie i służebności osobiste).

Ustalenie wartości mienia wniesionego do fundacji
Zgodnie z ustawą wartość mienia wniesionego do fundacji rodzinnej albo mienia fundacji rodzinnej oznaczawartość rynkową składników wniesionego mienia w innej postaci niż środki pieniężne, ustaloną na dzień wniesienia mienia, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

Jeśli mienie wniesione do fundacji rodzinnej ma postać waluty obcej – wartość tą przelicza się na złote według kursu średniego tej waluty ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wniesienia mienia.

Darowizna do fundacji rodzinnej

Jednym ze sposobów wniesienia mienia do fundacji rodzinnej jest dokonanie darowizny.

Przy zawieraniu umowy darowizny na rzecz fundacji rodzinnej należy zwrócić uwagę na właściwą reprezentację fundacji rodzinnej. Zgodnie z przepisami:

• w okresie kiedy fundacja rodzinna pozostaje w organizacji (w okresie od złożenia oświadczenia o ustanowieniu fundacji rodzinnej do jej wpisu do rejestru fundacji rodzinnych) – fundację rodzinną reprezentuje fundator,
• po wpisie do rejestru fundacji rodzinnych – fundacja reprezentowana jest przez zarząd fundacji, na zasadach określonych w statucie.

Należy pamiętać, że: 

• Jeśli darowiznę na rzecz fundacji wnosi osoba, która sprawuje funkcję w zarządzie fundacji rodzinnej – fundację rodzinną powinna reprezentować rada nadzorcza. W przypadku gdy nie została ustanowiona rada nadzorcza fundację rodzinną reprezentuje pełnomocnik, którego wybierze zgromadzenie beneficjentów.
• Jeśli członkiem zarządu fundacji rodzinnej jest jednocześnie jedynym beneficjentem fundacji rodzinnej nie ma potrzeby powoływania pełnomocnika przez zgromadzenie beneficjentów, ale umowa darowizny w takiej sytuacji musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego.

Zgodnie z art. 890 kodeksu cywilnego umowa darowizny powinna mieć zachowaną formę aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania formy aktu notarialnego, staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

Jeśli darczyńca pozostaje w związku małżeńskim (i pozostaje z małżonkiem w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej) koniecznie jest uzyskanie małżonka na darowiznę mienia na rzecz fundacji rodzinnej. Zgoda małżonka powinna zostać wyrażona w tej samej formie, w której powinna zostać dokonana czynność prawna. 

Spis mienia fundacji rodzinnej

Sporządzenie spisu mienia jest jedną z wymaganych czynności przy tworzeniu fundacji rodzinnej. Spis mienia sporządza się w formie pisemnej.

Spis mienia powinien wskazywać prawa majątkowe wniesione przez fundatora albo osoby inne niż fundator do fundacji rodzinnej, ze wskazaniem osoby wnoszącej mienie oraz z określeniem rodzaju i wartości każdego z wniesionych składników mienia, w wysokości określonej według stanu i cen z chwili ich wniesienia oraz ich wartości podatkowej, zamieszcza się w spisie mienia.

Spis mienia wnoszonego do fundacji na pokrycie funduszu założycielskiego sporządza fundator. 

Obowiązkiem zarządu fundacji rodzinnej jest aktualizowanie spisu mienia. Zarząd odpowiada również za aktualność spisu mienia. W spisie mienia zamieszcza się również  informację o aktualnych proporcjachwartości mienia wniesionego do fundacji rodzinnej przez każdego z fundatorów lub przez fundację rodzinną.

Wniesienie mienia do fundacji a podatek  

Wniesienie mienia do fundacji rodzinnej na pokrycie funduszu założycielskiego, a także na etapie jej funkcjonowania (w formie darowizny lub spadku) nie jest opodatkowane (brak podatku PIT, CIT i PCC). 

Jeśli zaś chodzi o podatek dochodowy od osób fizycznych – dla celów tego podatku określa się proporcję wartości mienia wniesionego do fundacji rodzinnej przez każdego z fundatorów lub przez fundację rodzinną. Proporcję tą określa się w części, w jakiej pozostaje suma wartości składników mienia wniesionego do fundacji rodzinnej przypadająca na tego fundatora lub fundację rodzinną do wartości sumy mienia wniesionego przez wszystkich fundatorów i fundację rodzinną. Określa się ją każdorazowo w przypadku wniesienia mienia do fundacji rodzinnej.

Co ważne, mienie wniesione do fundacji rodzinnej w drodze darowizny albo spadku przez:

• fundatora lub jego małżonka, zstępnych, wstępnych lub rodzeństwo – uważa się za wniesione przez fundatora,
• inne osoby – uważa się za wniesione przez fundację rodzinną.

Jeśli mienie wnosi do fundacji rodzinnej wspólny zstępny, wstępny albo rodzeństwo więcej niż jednego fundatora, mienie uważa się za wniesione przez wszystkich tych fundatorów w równych częściach.

Wyżej wskazane zasady mają znaczenie w kontekście opodatkowaniem podatkiem dochodowym od osób fizycznych świadczeń dokonywanych przez fundację na rzecz beneficjentów. 

Co do zasady, świadczenia otrzymywane od fundacji przez fundatora i jego najbliższej rodziny (małżonek fundatora, jego wstępni, zstępni, rodzeństwo, pasierb, ojczym i macocha)podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych. Ogólnie wskazać można, że zwolnienie podatkowe przysługuje beneficjentom fundacji  w takim zakresie, w jakim jest związane z danym fundatorem. Jeśli dany beneficjent nie jest związany z fundatorem, to nie ma prawa do zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie świadczeń, które są pochodną mienia wniesionego przez tego fundatora. Z tego też względu konieczne jest ustalanie proporcji wartości mienia wniesionego do fundacji rodzinnej przez każdego z fundatorów lub przez fundację rodzinną

Można wskazać, że:

• osoby należące do 0 grupy podatkowej (małżonek fundatora, jego wstępni, zstępni, rodzeństwo, pasierb, ojczym i macocha) – sąd zwolnione od obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych,
• osoby należące do I i II grupy podatkowej (zięć, synowa, teściowie, zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych) – muszą zapłacić podatek dochodowy w wysokości 10%,
• pozostałe podmioty – zobowiązane są do zapłaty podatku dochodowego w wysokości 15%.

Sprawozdanie finansowe fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna, jak każda osoba prawna w polskim systemie prawnym podlega ustawie o rachunkowości. W związku z tym fundacja rodzinna ma m. in. obowiązek sporządzenia, zatwierdzenia i złożenia sprawozdania finansowego. 

Sprawozdanie finansowe musi być złożone w formie papierowej do Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim. Konieczne jest również dołączenie do sprawozdania informacji na specjalnym wniosku RFR-Z30 wraz z załącznikiem RFR-ZN. W tym samym terminie należy do sądu złożyć także: sprawozdanie z badania sprawozdania finansowego (jeśli sprawozdanie finansowe podlegało badaniu), a także odpis uchwały o zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego i podziale zysku lub pokryciu straty.  Rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania finansowego następuje na mocy uchwały zgromadzenia beneficjentów.

Uchwałę dotyczącą sprawozdania należy podjąć w takim terminie, aby do 15 dni po uchwaleniu sprawozdania finansowego można było złożyć ją do sądu, jednak nie później niż 30 czerwca.

Strata za dany rok obrotowy

Zgodnie z ustawą, jeśli z zatwierdzonego za dany rok sprawozdania finansowego fundacji wynika, że za dany rok obrotowy wartość aktywów fundacji rodzinnej jest niższa niż wartość jej zobowiązań – zysk za ten rok obrotowy zostaje przeznaczony się na pokrycie przyszłych strat fundacji rodzinnej.

Planujesz utworzenie fundacji rodzinnej? A może masz wątpliwości związane z mieniem fundacji rodzinnej? Pomożemy Ci!

Jeśli planujesz założenie fundacji rodzinnej w Polsce, chciałbyś ustrukturyzować swój biznes i zastanawiasz się, czy fundacja rodzinna jest dla Ciebie dobrym rozwiązaniem a  może masz wątpliwości w zakresie majątku fundacji rodzinnej – skontaktuj się z nami. 

Odpowiemy na wszystkie pytania, pomożemy zdecydować, czy fundacja rodzinna jest rozwiązaniem dla Ciebie, a w razie potrzeby przeprowadzimy proces tworzenia fundacji rodzinnej lub dalsze działania strukturyzujące. Nasz zespół posiada wieloletnie doświadczenie w budowaniu struktur prawnych w biznesie z wykorzystaniem zarówno polskich, jak i zagranicznych instrumentów. Od lat zajmujemy się również tematyką fundacji rodzinnych w krajach Europy Zachodniej.